نو آبادیاتی نظام نا درستی راستی



 نو آبادیاتی نظام نا درستی راستی 

سانجھ نا اولیکو کتاب

اسماء بلوچ
  
دا کتاب اٹ نوشتکار انور مسعود نوآبادیاتی بست و بند نا باروٹ پائک کہ امر اینو پاکستان اسہ آزاد ءُ ملک اسے ولے پدا ہم اسہ دُتک اسے۔ دا چنکا کتاب اٹ باز انگا سیاسی و چاگڑدی لوز آتے کاریم اٹ ہتیک کہ دا نوآبادیات انت اسے؟ سامراج انت اسے؟ ارتقائی دیمروی انت اسے؟ بنیاد پرستی انت ءِ پارہ؟ برطانیہ امر بس و مچ نزور انگا راج آتے تینا غلام جوڑ کرے و اندنو پالیسی جوڑ کرے کہ اینو صد سال آن پد ہم او ذہنی غلامی نا گواچی ءُ۔
 
داسا برطانیہ ۲۹ مارچ ۱۸۴۹ اٹ برصغیر آ قوضہ کننگ نا بناء کیک گڑا دا اول چُنکا علاقہ تیان جنگ و کٹنگ نا بناء ءِ کیک۔ دا وخت آ برطانیہ اسہ صنعتی ملک اس مریک و دانا مفاد آک بدل مریرہ و اندا گڑاتے کن اسہ معاشی، صنعتی، تعلیمی و فوجی ڈھانچہ اس جوڑ کیک اندا ڈھانچہ ءِ کالونیل ڈھانچہ پارہ۔ اسہ وے پائیدار ءُ تعلیمی بست و بند اس جوڑ کیک اونا مسخت کُنٹ و شَل ذہن جوڑ کننگ نا مریک۔ اوڑان بیدس دا تینا فوج اٹ نیمہ برصغیر نا بندغ آتیان ارفک۔ داڑے نوشتکار پائک کہ نن جسمانی وڑ اٹ  ۱۶ میکو صدی ٹی ان ولے  ذہن انا باروٹ ۱۲ میکو صدی ٹی ان۔ 

داڑے داسا جتا ءُ لوز کاریم اٹ ہتنگرہ ہرا ننے دا بست و بند ءِ پوہ مننگ اٹ کمک کرور۔ اولیکو لوز ارتقاء نا ءِ داڑان مراد دیمروی کننگ و مونا ہِننگ ءِ اونا چپ انگا لوز جمود ءِ داڑان مراد اسہ جاگہ اٹ سلینگ۔ تاریخ گواہ ءِ کہ ساندہ دیمروی طاغت آک ہی جہان ءِ بدل کرینو۔ اگہ دن متوکہ گڑا اینو ہم جہان غار تیٹی زند ءِ تدیفیکہ۔ داسا زورآور آ راج آتے تینکے ملوک انگا منڈی تا خواست مس تاکہ اوفتا گڑاک سودا مریر۔ سیاسی نظام ءِ تینا سوگو کننگ کن داسا سیاست آ کاریم کننگ نا بناء ءِ کریر۔ داڑے داسا اِرا نظام جوڑ مسر و دافتیا جنگ مس؛ اسٹ جاگیرداری و ارٹمیکو صنعتی نظام ءِ، صنعتی نظام ءِ نن ارتقائی، دیمروی و جاگیرداری نظام ءِ جمودی نظام پاننگ کینہ۔ 

داڑے اسہ تپہ اس وجود ٹی بریک اودے پارہ خواری کش تپہ و دا اندن ذہنی غلامی نا گواچی مریک دُن کہ کور اس ہچ خنپ۔ داڑے نوشتکار اسہ باز جوانو مثال اس ایتک کہ دن کہ پیل نا چنا ءِ سرکس اٹ دیرہ اونا نت تے زمزیر اٹ تفرہ و پیل تینا نت تے کشنگ نا خاتر زور خلیک ولے زمزیر پرغنگپک انتئے کہ او جون انا باروٹ نزور مریک ولے اسہ وخت اس بریک کہ او اندا زمزیر ءِ پرغنگ نا لائخ مریک ولے او وخت او ذہنی وڑ اٹ نزور و کُنٹ مریک و داسا دا غلامی ءِ قبول کیک۔ 

بنیاد پرستی اسہ سوچ اسے متکنو سوچ اسے نا پِن ءِ داڑان مراد کہ ہنوکا دور جوان انگا دور مسونے۔ بنیاد پرستی ٹی زیات ہمو بندغ آک مریرہ کہ ہرافتا دوٹی اختیار و اقتدار اس مریک او خواپسہ کہ مخلوق ءِ شعور برے۔ بنیاد پرستی ٹی زیات مذہب پرست آک بریرہ دُن کہ سکھ مذہب اٹ خالصہ تحریک، عیسائی تا پپوریٹین، مسلمان تا خلافت راشدہ۔ بنیاد پرست آتا مون آ اُلس کالاانعام یعنی لس بندغ آک ساہدار مریرہ اندا سوب آن دافتے لَٹ انا بولی اٹ پوہ کیرہ۔ دُن کہ پاکستان اٹ ضیاالحق بنیاد پرست اس ئس۔ 

سیکولرازم نا لوز ءِ اولیکو وار اسہ برطانوی ٹیچر سکالر ہولی اوک ۱۸۴۰ء ٹی مون آ ہیس دانا مسخت دا ئس کہ پوسکن صنعتی انقلاب نا دور بناء و پوسکن ریاست نا بناء مس گڑا بھاز انگا عیسائی پیشواک پاریر کہ ریاست نا نظام چرچ انا نظام نا رد اٹ مُستی کائے۔ ریاست نا مطلب ءِ کہ ریاست نا ہر شاری ءِ برابر حق تننگے و بندغی ءِ اسہ بھلو درجہ اس تننگے۔ ریاست لاطینی بولی نا لوز سیکولر آن پیش تمانے ہرانا مطلب جہان ءِ۔ داسا اِرا تپہ ودی مریک اسٹ جاگیرداری یا پیشواہیت نا ارٹمیکو پوسکنا چاگڑدی، سیاسی و معاشی چاہندار آک دا پارہ کہ الس ءِ تینا زند و مستقبل نا فیصلہ کننگ نا پوروْ حق ارے۔ ایلو تپہ پائک کہ الُس کالاانعام ءِ یعنی اودے صلہ تننگ نا ہچو حق اف۔ 

 تہذیب نا بناء زمینداری آن مس بندغی تہذیب اسہ ارتقائی عمل اسے۔ زمینداری نا سوب آن اسہ خاص ءُ تپہ اس تینے غُٹ آن بھلن سرپد مریک دادے پارہ جاگیرداری نا نظام۔ جاگیرداری نظام نا ارا وڑ ءُ اسٹ متکنا جاگیرداری ایلو کالونیل جاگیرداری۔ اولیکو جاگیرداری تینٹ کشت و کشاری نظام آن پیش تما دا اسہ قدرتی ءُ نظام اس ئس داڑان بیدس ایلو برطانوی راج نا جاگیرداری، ہرادے او تینا مفاد آتا رکھ اکن ٹہیفیر۔ ہندوستان اٹ ریوڑ نا نظام ئس پدا بادشاہت نا بناء مس۔ غلامی و جاگیرداری نظام نا مُسہ ہزار سال نا تہٹی غلامی نا بناء مس و دا اندنو ربیدگ اس جوڑ مس کہ دا مچ نظام نا رکھ اکن اسہ سلاء اس جوڑ مس۔دادے سرپد مننگ کن اسہ مثیل اس ہرینہ؛ دُنکہ اسہ ڈگی اسے نا پاڷ اونا چنا نا مریک ولے اونا چنا ءِ بس انداخس پاڷ ایترہ کہ او زندہ مرے و ایلو پاڷ تے تینکے ارفرہ دا پاڷ تیا اونا چنا نا حق مریک ولے نن اونا حق ءِ کنینہ اونا چنا نا نت تے تفنہ کہ او پاڷ تے کنپ انداخس کنے کہ زندہ مرے۔ دادے استحصال پارہ دا عربی بولی نا لوز اسے ۔اندن کہ نوآبادیات ہم مظلوم و محکوم آتے استحصال نا گواچی کیک اوفتے پائک کہ نم سست اُرے جاہل ارے نمے تینا مڈی تے کاریم اٹ ہتنگ بفک۔ 

جاگیرداری نظام اٹ ہم بندغ نا ہچ یکہ ءُ اہمیت اس مفک اونا لائخی و اہمیت اونا خاہقت نا پن آن چائنگ مریک۔ پاکستان ہم اسہ جاگیردار ملک اسے و داڑے جاگیرداری نا روتہ غاک بھاز سوگو ءُ۔ داڑے جی حضوری کروکا ءِ جوان پارہ و نغدکاری کروک آتے دشمن۔ اینو پاکستان اٹ جاگیردار آتا سیاسی کڑد انا سوب آن سیاست ءِ منافقی سرپد مریرہ داڑان بیدس سیاست ہی اسہ چاگڑد ئسے بدل کننگ نا بناء ءِ کیک۔
 
کالونیل پاکستانی تے کن اسہ گمراہ و بیگانہ ءُ لوز اسے دا نصاب نا کتاب تیٹی ساڑی اف۔ کالونی نا مطلب ءِ پوسکنو خلق اس جوڑ کننگ۔ یورپیک اژدہمیکو صدی آن کالونی نا بناء ءِ کریر۔ اینو ۷۵ سال آن پد ہم پاکستان اسہ سامراجی ءُ قوضہ اسے نا شیف آٹے۔ برطانیہ تینا جاگیرداری نا کلچر ءِ ایسر کرے و دادے برصغیر اٹ ٹہیفے۔ داسا پاکستان ۷۵ سال انا وخت اٹ ہم اسہ سوگو و جمہوری ءُ ملک اس جوڑ متنے، داڑکن دا کل سوج آتے ہرینہ۔ پاکستان اٹ جمہوریت انتئے سوگو اف، پاکستان نا اسہ پارلیمنٹ اس ہم اینو اسکان انتئے بااختیار متنے؟ بیرہ خاہوت آتا وفاداری ءِ دُنکہ زرداری و نوازشریف استا خاہوت آکو۔ عدلیہ اینو اسکان آزاد متنے انتئے؟ انتئے ہر سال پاکستان ءِ ۵۰ ارب نا نسخان مریک ؟ ۹۰% پاکستانیک خوراک و تعلیم نا آسراتی آن نیست ءُ؟ بیوروکریسی ہی پاکستان نا ۲۲ کروڑ نا الس کن پالیسی جوڑ کیک۔ دا کل اندا ہیت آک اسر کہ امر نوآبادیات تینے رغ رغ اٹ داڑے سوگو کرینے و امر دا جہان نا نزور آ قوم تیا قوضہ کرینے۔ 

داڑے معاشی لوز آک کاریم اٹ ہتنگرہ دُن کہ دولتمند و سرمایہ دار اٹ انت فرق اسے دولتمند ہموفکو کہ تینا پیسہ آن پین پیسہ جوڑ کپسہ مطلب تینا پیسہ ءِ اسہ جاگہ آ مُچ کیرہ، سرمایہ دار تینا پیسہ آن پین پیسہ جوڑیک مطلب پین فیکٹری و کارخانہ ٹہیفک دانا مثال اٹ یورپ  نا ملک آک بریرہ دولتمند نا مثال اٹ عرب ملک آک بریرہ۔ داڑے خام مال اسہ صنعت اسے نا چلنگ نا کل آن الّمی آ گڑا مریک ہرا نوآبادیات نا کل آن بھلا نزوری و غرض مریک۔ اوڑان بیدس مزور و نزور انگا قوم آتیٹ بھاز ارزان نہاد اٹ رسینگک۔ یورپ اٹ گڑا تا ودشت بھاز مس و گڑاک داسا ضائع مسرہ انتئے کہ مخلوق نا کاریم اٹ ہتنگ آن زیادت اسر گڑا دافتے کن منڈی نا گرج اس منڈی جاگہ اسے پاپسہ بلکن گڑاتے ہلنگ نا طاغت تخوکا جاگہ ءِ پارہ۔ 

داسا داڑے سلطنت و ریاست نا فرق ءِ پائک سلطنت اسہ بھلو علاقہ اسے نا زی آ قوضہ ءِ پارہ۔ ریاست نا مُسہ ادارہ مریرہ حکومت، مقننہ و عدلیہ۔سلطنت و ریاست اٹ فرق ارے۔ سلطنت و ریاست اٹ بھلا فرق دادے کہ ریاست شیف آن بڑز اسکان سسٹم ءِ چلیفک و سلطنت بڑز آن شیف اسکان نظام ءِ چلیفک۔ ریاست الس انا خذمت گار مریک۔ اگہ اینو نن ہرین ہر وڑ نا آمریت بادشاہت اٹ بریک انتئے کہ اینو نا ریاست پیشن آن تو آزاد خننگک ولے اگہ پارلیمنٹ بادشاہ و آمر اس جوڑ مرے و عدلیہ آئین آن بیدس آمریت نا وفاداری ءِ کے و غُٹ ادارہ آک آمریت نا دو آن چلیر گڑا دن انگا ریاست ہم سلطنت یا آمریت اس مریک دن کہ اینو پاکستان اسہ سلطنت اسے دا نا تو راجی ترانہ آ ہم اندا لکھوکے کہ پاکستان اسہ سلطنت اسے۔ 

سامراج انت ءِ پارہ؟ سامراج آن مراد کہ پیشن آن بروک آتا حکومت یا اسہ طاغتور ءُ قوم اسے نا اسہ نزور ءُ قوم اسے آ قوضہ۔ داڑے نوشتکار اسہ باز جوانو مثال اس ایتک کہ امر پاکستان ءِ دا لوز آتیان مر تخانو او پائک کہ ای ہمے وخت آ کالج خواناٹہ گڑا ننا کالج نا دیوال آتیا لکھوک ئس سامراج مردہ باد و دا ذوالفقار علی بھٹو نا وخت ئس گڑا ای اسہ سنگت اسے آن سوج کریٹ کہ سامراج انت ءِ پارہ او پارے کہ امریکہ ءِ پارہ۔ نوشتکار پاۓ کنے پدا سماء تما کہ دا نا مطلب انت ءِ و ۳۶ سال آن پد واپس اندا ہیت ءِ سوج کریٹ اندن بندغ اسے آن او پاۓ ننے دُن انگا ہیت آتے آن ٹینشن تیفہ۔ دا ئس پاکستان نا نوآبادیات نا صفائی۔
 
داسا نن ہرین کہ ننا وطن آ دا ہرا پالیسی و چالاخی تے کاریم اٹ ہتنگے۔ برٹش نا ونڈ کروک و حکومت کروکا پالیسی آ عمل کننگے۔ برٹش بلوچستان آ حکومت کننگ و اودے نزور کننگ کن مُسہ ملک افغانستان، ایران و پاکستان اٹ ونڈ کرے دا برٹش نا پالیسی ئس پاکستان مون مُستی تینا قوضہ ءِ سوگو کننگ کن دادے سندھ، خیبرپختونخواہ، پنجاب اٹ ونڈ کرے۔ سرداری نظام نا روتہ آتے سوگو کرے اینو نا سردار آک روایتی و قبائلی سردار آتیان بھاز جتاء ءُ۔ اینو نا سردار اک سنڈیمن نا سردار آکو اینو نا سردار آک تینا ضمیر و وطن ءِ سودا کروکا سردار آکو ۔کوہلو، ڈیرہ بگٹی ٹی ریاست نا ظلم آتا سوب آن بھاز آ بندغ آک اُرا جاگہ تے الانو دانا سواد ءِ ریاست ارفنگے۔ 

قبیلہ نا پن اٹ قوم ءِ ونڈ کرینے بلوچ و براہوئی ءِ ارا جتا ءُ قوم جوڑ کرینے۔ حالانکہ بلوچ و براہوئی اسہ قوم اسے۔ داڑان بیدس فاروق بلوچ تینا کتاب "بلوچ اور ان کا وطن" اٹ پائک قلات اٹ ۱۶۱۰ آن الیس ۱۹۴۸ اسکان میروانی و قمبرانی قبیلہ آتا حکومت مسونے او براہوئی مسنو ولے او تینا پِن اتون براہوئی نوشتہ کتنو و اینو ہم اوفتا قبر آتا تختی ٹی بلوچ نوشتہ ءِ۔ ریاست بلوچ قوم ءِ بولی نا پِن آ ونڈ کرینے۔ ڈاکٹر شاہ محمد مری پائک کہ بلوچ قوم 8 آن زیات بولی ٹی ہیت کیک دُن کہ بلوچی، براہوئی، کھیترانی، سرائیکی، لاسی، سندھی۔ مذہب نا پِن اٹ ہم بلوچ قوم ءِ ونڈ کرینو۔ دادے اسلامک کالونائزیشن پارہ ریاست پائک کہ نن مسلمان اُن گڑا اندا سوب آن نن اسٹ اُن۔ مذہب نا پن آ قوم آک جوڑ مفسہ۔  دا نا بھلو کسہ اریر تاریخ اٹ۔ ریاست بلوچ قوم ءِ ذکری، نمازی، شیعہ، سنی و قادیانی ٹی ونڈ کرینے۔
Previous Post Next Post